Mapa Będzina.

Wyświetl większą mapę

Najważniejsze zabytki miasta.

Zamek obronny z XIV wieku

Murowany zamek w Będzinie zbudowany został w miejscu średniowiecznego Gródka Benden, zniszczonego przez najazd tatarski w roku 1241 i odbudowany kilkadziesiąt lat później w postaci drewniano - ziemnych wałów z kamiennym stołpem. Przekształcenie drewnianego zamku w murowany nastąpiło przypuszczalnie w pierwszej połowie XIV stulecia z inicjatywy Kazimierza Wielkiego, zapewne w celu ochrony zachodniej granicy Polskiej. Granice ochrony obejmują zamek górny, ruiny zamku dolnego, przyległe fosy i najbliższe otoczenie.

Pałac Mieroszewskich - pałac w Będzinie - Gzichowie.

Pałac z dwoma budynkami gospodarczymi po lewej i prawej stronie pałacu oraz założeniem parkowym z XVIII wiek. Wzniesiony został w I połowie XVIII wieku, jako siedziba rodu Mieroszewskich, najbardziej wpływowej rodziny pogranicza małopolsko – śląskiego i Księstwa Siewierskiego w XVIII wieku, którą pozostawał przez przeszło 120 lat. Pałac w ciągu XVIII wieku i na początku stulecia był upiększany i rozbudowywany, czego dowodem jest niejednolity charakter stylowy. Zespół Pałacowo – Parkowy w marcu 1982 roku stał się siedzibą Muzeum Zagłębia w Będzinie. Najcenniejsze i najbardziej godne uwagi są polichromie w czterech salach I piętra – to najstarsze polichromie na Śląsku i w Zagłębiu.

Kościół parafialny pod wezwaniem Świętej Trójcy z XIV wieku.

Najstarsza wzmianka o kościele św. Trójcy pochodzi z 1308 roku. Był on mały i drewniany. Pełnił jednocześnie funkcje świątyni parafialnej i kaplicy zamkowej. Ciekawostką, związaną z Kościołem św. Trójcy jest ważne wydarzenie, które nastąpiło w 1589 roku, kiedy Kościół św. Trójcy w Będzinie odwiedził kard. Hipolit Aldobrandi, późniejszy papież Klemens VIII.

Cmentarz żydowski na Górze Zamkowej.

Park na Górze Zamkowej uporządkowano i nadano mu nazwę Park Miejski. Dziś charakteryzują go liczne gatunki drzew, które nadają parkowi niepowtarzalny klimat. Uroku dodaje mu także znajdujący się na północnym zboczu Kirkut, czyli cmentarz żydowski datowany na przełom XVIII i XIX wieku.

Zespół zabudowy byłej Cementowni "Grodziec".

Monografia pierwszej w Polsce fabryki cementu portland – cementowni „Grodziec” została opracowana po ponad 3-letnim gromadzeniu materiałów źródłowych. Przez wiele lat przynosiła sławę Grodźcowi, przede wszystkim w XIX wieku oraz chlubę dla całego kraju. W 1957r. cementownia „Grodziec” obchodziła jubileusz 100 lat. Uruchomiona przez Jana Ciechanowskiego produkowała dla potrzeb kraju i odbiorców zagranicznych cement o najwyższych parametrach. Dziś, po latach teren cementowni, jak i obiekty są mocno zdewastowane.

Willa Ciechanowskich.

Najciekawszym, świeckim zabytkiem Będzina - Grodźca jest niewątpliwie rezydencja ostatnich właścicieli Grodźca – Ciechanowskich wraz z parkiem. Pałacyk, łączy w sobie elementy architektury włoskiej i gotyckiej, wzniesiony został w latach 40. XIX w. przez, Fryderyka M. Lanci’ego.

Sławni ludzie, pochodzący z Będzina.

Samuel Cygler - (Szmul Cygler, do 1923 Ziegler) (ur. 3 listopada 1898 w Będzinie, zm. 1945 w Mauthausen) – popularny w okresie międzywojennym artysta malarz pochodzenia żydowskiego związany z Będzinem. Udzielał się w wielu stowarzyszeniach malarzy i rzeźbiarzy – żydowskich i polskich. W latach 1919-1921 członek grupy "Jung Idysz".

Isser Be'eri - (hebr. איסר בארי, ur. 1901 w Będzinie jako Bierenzweig, zm. 30 stycznia 1958 w Izraelu) - twórca i pierwszy szef Amanu, izraelskiego wywiadu wojskowego (1948-1949); działał w latach 1938 - 1949.

W 1921 roku wyjechał z Polski do Palestyny, gdzie zamieszkał i pracował w kibucu. Następnie przeniósł się do Hajfy, gdzie starał się zrobić interes, ale zbankrutował. Na kilka lat nawet wrócił do Polski. Ostatecznie wrócił do Palestyny i w 1938 roku wstąpił w szeregi konspiracyjnej żydowskiej organizacji paramilitarnej "Hagana" (zalążek późniejszej armii izraelskiej).

Tadeusz Stanisław Kubalski - (ur. 3 stycznia 1903 w Będzinie, zm. 5 sierpnia 1963 w Kaliszu), polski architekt, aktor i reżyser teatralny, w latach 1957–1963 dyrektor Teatru im. Wojciecha Bogusławskiego w Kaliszu, współtwórca Kaliskich Spotkań Teatralnych (1961).

Stanisław Wygodzki - (przed wojną Szyja Wygodzki) (ur. 13 stycznia 1907 r. w Będzinie, zm. 9 maja 1992 r. w Giwatajim koło Tel Awiwu, Izrael) – polski prozaik, poeta i krytyk literacki pochodzenia żydowskiego, również tłumacz literatury niemieckiej (m.in. dzieł Brechta) i żydowskiej (m.in. Alejchema i Asza).

Jerzy Kosałka - (urodzony 21 sierpnia 1955 roku w Będzinie) - polski współczesny artysta multimedialny.

W swojej twórczości sięga po zróżnicowane technologie i media. Buduje obiekty, makiety, tworzy instalacje i działa w przestrzeni publicznej. Uprawia performance. Przywiązany do idei sztuki site-specific.

Grzegorz Maciej Dolniak - (ur. 17 lutego 1960 w Będzinie, zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku) – polski polityk i przedsiębiorca, z wykształcenia ekonomista, poseł na Sejm IV, V i VI kadencji.Od 2 do 9 października 2009 pełnił obowiązki przewodniczącego Klubu Parlamentarnego Platformy Obywatelskiej w miejsce zawieszonego Zbigniewa Chlebowskiego, do momentu wyboru na nowego szefa Grzegorza Schetyny.

Zginął 10 kwietnia 2010 w katastrofie polskiego samolotu Tu-154M w Smoleńsku. 16 kwietnia 2010 pośmiertnie odznaczono go Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. 22 kwietnia tego samego roku został pochowany na cmentarzu przy parafii Świętej Trójcy w Będzinie.

Kulturalny Będzin.

K U L T U R A :

Muzea

* Muzeum Zagłębia w Będzinie (Zamek Królewski i pałac Mieroszewskich na Gzichowie)

* Muzeum Historii Będzina "Stary Dworzec" (projekt) (Nowy Będzin)

Galerie

* Galeria CZAS

* Letnia galeria "Strych"

* Ośrodek Kultury

* King's Pub i Galeria

Teatry

* Teatr Dzieci Zagłębia im. Jana Dormana

* Teatr Lalki i Aktora "Arena"

* Teatr Peventorium (Grodziec)

Kabarety

* Kabaret Klinkiernia (zał. 2004 w Grodźcu)

Biblioteki

* Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna im. Stefana Żeromskiego (7 filii)

* Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Katowicach Filia w Będzinie

Domy i ośrodki kultury

* Ośrodek Kultury (ul. Małachowskiego)

* Powiatowy Młodzieżowy Dom Kultury (Syberka, ul. Powstańców Śląskich)

Chóry

* Chór LAETUS przy parafii Św. Jadwigi Śląskiej na osiedlu Zamkowym

Zespoły muzyczne

* "Kompilacja"

* "Natanael"

Imprezy cykliczne

* Ogólnopolski Festiwal Kolęd i Pastorałek im. ks. Kazimierza Szwarlika (od 1995) – styczeń

* Festiwal Muzyki Reggae Marleyki (od 1997) – maj

* Festiwal Muzyki Celtyckiej ZAMEK (od 2003) – ostatni weekend wakacji

* Przegląd Zespołów Obrzędowych "Herody" – zima

* Będzińskie Spotkania Teatralne "Best" (od 2008).

Imprezy w Będzinie.

Festiwal Muzyki Celtyckiej ZAMEK w Będzinie

(ang. Celtic Music Festival ZAMEK) odbywa się corocznie w ostatni weekend wakacji od 2003 roku. Organizatorami od początku są będziński Urząd Miasta oraz Zespół Muzyki Celtyckiej Beltaine z Katowic. Jest to jedno z najbardziej oryginalnych wydarzeń na kulturalnej mapie Polski, jedna z największych i najważniejszych celtyckich imprez w Europie Środkowej. Każdego roku na będzińskie wzgórze zamkowe zjeżdża ponad setka wykonawców i kilkutysięczny tłum miłośników kultury celtyckiej. Pomysł festiwalu narodził się podczas jednego z koncertów Zespołu Muzyki Celtyckiej Beltaine, którego świadkiem był Rafał Grzybek – ówczesny dyrektor będzińskiego Ośrodka Kultury. Kilkuletnie, wspólne działania zespołu z Grzegorzem Chudym na czele (organizator i konferansjer) oraz władz i instytucji kulturalnych Będzina (Ośrodek Kultury, Muzeum Zagłębia), zaowocowały imprezą dla miłośników celtyckich klimatów o międzynarodowym zasięgu.

Ogólnopolski Festiwal Kolęd i Pastorałek (OFKiP)

- festiwal muzyki świątecznej odbywający się corocznie w Będzinie. W latach 2007-2009 patronat nad nim obejmował prezydent RP Lech Kaczyński, w 2010 r. - Małżonka Prezydenta - Maria Kaczyńska.

Eliminacje odbywają się w grudniu, w 32 ośrodkach w Polsce i na Ukrainie. W 2009 roku wzięło w nich udział 1650 wykonawców (22 tys. osób). Koncert galowy ma miejsce w drugą sobotę stycznia w Sanktuarium Polskiej Golgoty Wschodu w Będzinie-Syberce. Festiwal jest największą tego typu imprezą w Polsce. Opiera się w całości na pracy wolontariuszy. Co roku zwiększa się zainteresowanie festiwalem - tak ze strony uczestników, publiczności jak i mediów lokalnych i ogólnopolskich.

„Marleyki”

to coroczna, cykliczna impreza muzyczna, podczas której odbywają się koncerty muzyki reggae. Miejsce imprezy to dziedziniec Ośrodka Kultury w Będzinie, stąd ma ona charakter półpleneru. „Marleyki” zawsze organizowane są w maju, ponieważ w tym miesiącu przypada rocznica śmierci propagatora reggae i wybitnego artysty – Boba Marleya.